Aspelare

aspelare

Doormidden gesneden door de drukke steenweg Geraardsbergen-Aalst lijkt het of Aspelare niet veel meer is dan die grote baan en de bijhorende lintbebouwing. Niets is minder waar: de echte kenmerken van dit dorp zijn groen en rust en je vindt er dan ook prachtige landschappen om te wandelen. Neem bijvoorbeeld "Broodhoek" met het hof Tortelboom en het bijhorende machtige vergezicht of de omgeving van de vroegere watermolen. Nabij de Sint-Amanduskerk herken je de middeleeuwse dries. In de kerk bevindt zich de grafsteen van Philips De Dijn, wis- en natuurkundige, landmeter, tekenaar en auteur.

Inwoners

1.592 (31-12-2015)

Oppervlakte

503 Ha

Naam

"Asplaar" betekent waarschijnlijk "bedekt met populieren". Het feit dat in 1112 de vorm "Hasplaar" voorkwam, doet sommige taalgeleerden er toe overgaan de naam af te leiden van het Nederlands stamwoord "hasp", wat "meander, hoekje grond" betekent.

Geschiedenis

Aspelare is tijdens de "bevolkingsexplosie" van de 11de eeuw uitgegroeid tot een klein landbouwdorp in de vallei van de Bever, een zijriviertje van de Dender. Het is echter niet ondenkbaar dat er hier reeds veel vroeger een zekere bewoning was. Er werden zelfs verschillende Romeinse muntstukken ontdekt.

In ieder geval is het landbouwdorp Aspelare tijdens de feodale periode, wanneer ieder dorp(je) een praktisch volledig op zichzelf aangewezen eenheid vormde, het domein geweest van een adellijke familie. Deze familie bezat er in de 12de eeuw waarschijnlijk een kasteel. De meeste grond zal wel aan deze "heren van Aspelare" hebben behoord, en de meeste inwoners zullen wel als laten - lijfeigenen van hen afhankelijk zijn geweest.

Vanaf de 13de eeuw behoorde het grondgebied van Aspelare aan de heren van Boelare, die er dan ook de rechtsmacht in alle graden uitoefenden. De baronie van Boelare was één der 5 baronieën (de andere waren Rode, Gavere, Zottegem en Schorisse) van het Land van Aalst, de streek tussen Dender, Schelde en de noordelijke grens van het graafschap Henegouwen.

Slechts zeer geleidelijk zal de greep van de heer op de plattelandsbevolking losser beginnen worden. Stilaan werd hij nochtans gedwongen de zware druk van tienden, karweien, hoofdgelden en andere verplichtingen en belastingen enigszins te verlichten. Anders riskeerde hij heel wat van zijn dorpelingen naar de nieuwe stedelijke centra te zien uitwijken, want daar was de inwoners de persoonlijke vrijheid gegarandeerd.

Eén der meest vooraanstaande families van Ninove in de late middeleeuwen (14de, 15de, begin 16de eeuw), was trouwens uit Aspelare afkomstig: de van Tortelboemes. Tortelboom is nog steeds een plaatsnaam te Aspelare. Deze bekende familie leverde heel wat schepenen, stadsontvangers, kapiteins van de stadsmilitie ...

De heerlijkheid van Boelare die naast Aspelare ook nog Neder- en Overboelare, Onkerzele, Goefferdinge, Deftinge, Idegem, Smeerebbe, Vloerzegem, Nederhasselt, Waarbeke en Nieuwenhove omvatte, kwam door huwelijken en erfenissen in handen van heel wat verschillende adellijke families. Na te hebben toebehoord aan de heren "van Boelare", verviel de baronie achtereenvolgens aan de families Liedekerke, Fosseux, Reingersvliete, Bouchout, Oranje-Nassau, Cassina, de Murat.

Toen de Franse republikeinse legers in 1794 de Oostenrijkse Nederlanden definitief veroverden, werden ook hier alle resten van het feodalisme afgeschaft. Het Land van Aalst verdween dus, evenals de baroniën, heerlijkheden, graafschappen ... en de moderne gemeenten werden opgericht. Nu is Aspelare voornamelijk een pendelgemeente.

Beschermde monumenten / landschappen

  • Sint Amanduskerk (Monument 11-01-1977)
  • Kerkhof en kerkhofmuur rond de St-Amanduskerk (Landschap 11-01-1977)
  • Orgel St-Amanduskerk (Monument 19-08-1980)
  • Hoeve Tortelboom, Tortelboomstraat (Monument 09-07-1996)
  • Omgeving Tortelboom-Broodhoek (Dorpsgezicht 09-07-1986)

Contact informatie