Dieren zoals ratten, wespen, duiven, zwerfkatten of wilde dieren kunnen in bepaalde situaties hinder veroorzaken in de leefomgeving. Hier vind je welke stappen je zelf kan ondernemen en waar de stad kan bij helpen.
Het is niet ongebruikelijk dat je af en toe een rat ziet op het openbaar domein of op een privédomein. De dieren zijn meestal schuw en komen enkel uit hun schuilplaatsen om eten te zoeken of als iemand hun habitat verstoort. Toch is het aangewezen om ratten te bestrijden als er grotere hoeveelheden op een locatie aanwezig zijn.
De beste bestrijdingsmethode is preventie: beperken dat ratten voedsel, beschutting, water vinden. Enkele tips:
- Bewaar voedselvoorraden gesloten bewaren.
- Laat geen etensresten rondslingeren.
- Verzamel huishoudelijk afval in afgesloten vuilnisbakken.
- Voeder kippen of andere huisdieren 's morgens spaarzaam.
- Stapel verpakte veevoeders en ander materiaal los van de muren en de grond.
- Vermijd langdurige voederopslag en gebruik de oudste voorraad eerst.
- Leg geen gekookte etensresten op de composthoop.
- Ruim mogelijke schuilmogelijkheden op (houtopslag, rommel …).
- Dicht openingen, spleten en gaten van gebouwen.
RATO vzw heeft een handig document dat je nog meer tips geeft over hoe je ratten kan bestrijden.
Heb je na het uitvoeren van de preventieve maatregelen nog altijd problemen op je privéterrein, dan kan je éénmalig persoonlijk advies krijgen van een bestrijder van RATO vzw. Je vraagt dit aan via de meldingenmodule van de stad of via het nummer 054 50 50 50.
Op het openbaar domein werkt de stad samen met de RATO vzw en de Vlaamse Milieumaatschappij om de ratten efficiënt en duurzaam te bestrijden langs waterlopen, straatgrachten, containerparken … Ondervind je overlast, meld dit dan ook via de meldingenmodule van de stad of via het nummer 054 50 50 50.
Meer info vind je in de folder van RATO vzw.
Heb je overlast of zie je in je buurt een zwerfkat zonder oorknip? Wacht niet tot er kittens zijn. Meld de zwerfkat zo snel mogelijk.
Hoe meld je een zwerfkat?
- doe een melding via de meldingenmodule van de stad.
- bel naar het onthaal van de stad op 054 50 50 50.
Verwilderde duiven zijn vaak hinderlijk voor de buurt en kunnen via uitwerpselen ziektekiemen overdragen. Daarom sloot de stad een overeenkomst af met Rato vzw voor de bestrijding van verwilderde duiven. De duiven worden gevangen met kooien. Geringde duiven bezorgt RATO vzw aan een contactpersoon van de Duivenbond. Die probeert dan contact op te nemen met de eigenaar. Niet-geringde duiven worden door de diensten van RATO vzw geëuthanaseerd.
Hoe meld je overlast van duiven?
- Doe een melding via de meldingenmodule van de stad.
- Bel naar het onthaal van de stad 054 50 50 50.
Voeder geen duiven!
Als je duiven eten geeft, ga je er wellicht van uit dat je de dieren helpt, maar wist je dat er ook nadelen verbonden zijn aan het voeren van vogels?
- De vogels moeten geen moeite meer doen om aan voedsel te geraken en worden dik, lui en ziek.
- Er komen meer uitwerpselen terecht in de omgeving.
- Voeren houdt zwakkere dieren in leven; zo zorgen ze voor de verspreiding van ziektes.
- Resten van voer trekken ratten en ander ongedierte aan.
- Voer dat mensen meebrengen is onnatuurlijk, eenzijdig en dus ongezond voor de dieren.
- Als je voer achterlaat op het openbaar domein, kan je een GAS-boete krijgen.
De Aziatische hoornaar is een invasieve wespensoort die een bedreiging vormt voor onze inheemse bijen en andere bestuivers. De Aziatische hoornaar helemaal wegkrijgen in Oost-Vlaanderen, zal niet meer lukken. Door beheer wordt geprobeerd om lokaal de negatieve gevolgen te verminderen en beperken. Zowel wespen als hoornaars zijn, in tegenstelling tot bijen en hommels, nauwelijks behaard. Het verschil zit vooral in de grootte. Hoornaars zijn dan ook niets anders dan grote wespen.
De werksters van een wesp zijn tussen de 1 en 1,5 cm groot. Een gemiddeld mannetje (dar) meet 1,5 cm, een wespenkoningin dan weer hooguit 2 cm. De werksters van een hoornaar zijn echter 1,7 tot 2,4 cm, darren 2,1 tot 2,8 cm en koningin zelfs 3,5 tot 4 cm.
Aziatische hoornaar versus Europese hoornaar
De ene hoornaar is de andere niet. Zo ziet de Europese hoornaar er gevaarlijk uit, maar hij is een zachtaardig en enorm nuttig dier. De Aziatische hoornaar daarentegen is een echte bedreiging voor onze lokale biodiversiteit. Hij voedt zich met inheemse honingbijen en kan een volledige kast verwoesten.
Hoe onderscheid je de twee soorten?
Bij de Aziatische hoornaar:
- is het borststuk zwart;
- zijn de poten zwart met opvallende gele uiteinden;
- is het gezicht oranje-rood;
- zijn de laatste achterlijfsegmenten geel-oranje.
De Europese hoornaar heeft:
- veel rood aan de kop en op het borststuk;
- opvallende rode poten;
- geel op bijna alle achterlijfsegmenten.
In tegenstelling tot de Europese hoornaar, maakt de Aziatische hoornaar vrijhangende nesten. Die zijn vaak erg groot en hangen hoog in populieren, zomereiken, wilgen ... Een nest kan meer dan 1.000 hoornaars bevatten en is zo aanzienlijk groter dan dat van de Europese hoornaar.
Wat te doen?
Wespennest
Wespen doen meer dan je wellicht denkt. Ze halen bijvoorbeeld heel wat muggen uit de lucht. Zie je een wespennest, maar heb je er geen last van? Laat het gewoon hangen.
Hangt het wespennest echter dicht bij je huis en vormt het een gevaar voor jou (en je gezin)? Neem dan contact op met de brandweer via het online formulier. Hieraan is wel een kost verbonden.
Aziatische hoornaar
Gebruik de website Vespa-Watch of de app ObsIdentify om individuele Aziatische hoornaars te herkennen en te onderscheiden van andere soorten. Door je waarneming door te geven aan Vespa-Watch, help je om de verspreiding in kaart te brengen en nesten op te sporen.
- Bij acuut gevaar bel je best de brandweer.
- Spot je een nest op openbaar domein, maar is er geen acuut gevaar, meld het dan via het meldpunt van de stad.
- Zie je een nest op privéterrein, maar is er geen acuut gevaar, dan kan je het op eigen kosten laten verdelgen. Check de lijst met erkende verdelgers.
Vanaf begin mei tot midden oktober 2025 gebeurde de bestrijding van nesten in Oost-Vlaanderen door RATO vzw. De stad zorgde voor de betaling. Mocht deze actie zich herhalen in 2026, dan lees je hier alle info.
Meer info?
De eikenprocessierups is een behaarde rups die van april tot begin juli voorkomt. Eikenprocessierupsen trekken 'in processie' vanuit spinsels op stammen of dikke takken naar de bladeren van de boom. Het zijn vooral eikenbomen (inlandse, maar soms ook Amerikaanse) die hun voorkeur genieten.
De rupsen maken nesten van waaruit ze in processie op zoek gaan naar eten. De gemiddelde grootte van de rups is 3 cm en ze bezit brandharen over het hele lichaam. De volgroeide rupsen hebben een grijsgrauwe kleur met lichtgekleurde zijden en zijn bedekt met lange witte haren (dit zijn geen brandharen). Vanaf juli verpoppen de rupsen zich in een stevige cocon van haren en ander materiaal en groeien uit tot een onopvallende grijze nachtvlinder.
Bestrijding
Probeer in geen geval de eikenprocessierups zelf te bestrijden. Bij onoordeelkundig gebruik van insecticiden of bij het wegspuiten met een hogedrukreiniger worden meer problemen gecreëerd dan opgelost. De irriterende haren kunnen nog jaren na de dood van de rups actief blijven.
Je neemt best contact op met een gespecialiseerde firma. De stad of brandweer verwijdert geen nesten op privé-eigendom.
Wat te doen bij contact?
Bij aanraking van de rups na de derde vervelling, worden de brandharen afgestoten, waardoor contact met de huid, de ogen en de bovenste luchtwegen mogelijk is. Ook oude brandharen kunnen nog hinder veroorzaken. Na contact met deze brandharen kan je na enkele uren klachten hebben: pijnlijke jeuk, huiduitslag, irritatie aan de ogen of aan de luchtwegen.
Meestal verdwijnen de klachten vanzelf binnen twee weken. Probeer niet te krabben of te wrijven. Was de huid goed met water. Aangetaste ogen kan je met veel water uitspoelen. Bij contact moet je altijd je kleding grondig wassen!
Bij twijfel en bij aanhoudend ernstige klachten neem je best contact op met de huisarts.
Verplichte melding
Wanneer een nest zich op je privéterrein bevindt, moet je een gespecialiseerde firma contacteren.
Twijfel je of het om de eikenprocessierups gaat? Stuur een foto naar het Provinciaal Centrum voor Milieuonderzoek (PCM) via pcm@oost-vlaanderen.be of bel 09 267 89 00. Het centrum kan je helpen bij het vaststellen. Gaat het om die rups, dan geeft het PCM je een lijst met bedrijven die gespecialiseerd zijn in de bestrijding ervan.
Meer info vind je op de website van de Provincie Oost-Vlaanderen of mail naar pcm@oost-vlaanderen.be of bel 09 267 89 00.
Gaat het inderdaad om eikenprocessierupsen, dan meld je dit ook aan de stad via leefmilieu@ninove of 054 50 50 50.
Vossen vallen onder de jachtwetgeving. Enkel in de jachtperiode kan de vos bejaagd worden, enkel met een geweer. De burcht (ondergronds hol of gangenstelsel) is echter gedurende het hele jaar beschermd. Ook het gebruik van vergif, stroppen of klemmen is altijd verboden.
'Een vos is als een kat in een hondenjas', is een treffende uitdrukking om duidelijk te maken dat vossen zeer behendig zijn. Een draadafsluiting van anderhalve meter hoog is nauwelijks een probleem om over te springen, of, zeker als de draad niet echt strak is gespannen, gewoon over te klauteren. Wie een vos van zijn pluimvee wil weghouden, kiest best voor een van de volgende oplossingen:
- Een strak gespannen draad en ongeveer twee meter hoog.
- Bevestig de draad langs de buitenzijde van de houten palen, zodat andere natuurlijke roofdieren (marterachtigen) niet via die palen in de ren kunnen geraken. Plooi de bovenzijde van de omheining naar buiten in een hoek van 30°.
- De maaswijdte van de draad mag niet groter zijn dan 3 à 4 cm, zodat kleine marterachtigen (wezel, hermelijn ...) de ren niet kunnen binnendringen.
- Rond het kippenhok - tot vlak tegen de omheining - moet een strook van 40 cm met tegels worden bedekt om te vermijden dat de vos een toegangspijp zou graven. Vossen zijn wel slim, maar ze hebben niet de reflex om vóór de tegels beginnen te graven.
- Het nacht- of slaaphok in de ren plaats je best minstens 30 cm van de grond om schuilmogelijkheid voor ratten en muizen te vermijden, anders zouden die op hun beurt roofdieren aantrekken.
Schade door vossen kan het hele jaar door voorkomen, al zijn er piekmomenten bij aanhoudende vorst en sneeuw en tijdens de opgroeiperiode van de jongen (april-juni). Verwarring met hondenschade is niet uitgesloten. Pluimvee met afgebeten kop wijst meestal op vossenschade. Dat niet alle gedode dieren meteen worden meegenomen, is typisch. Vossen leggen namelijk voorraden aan en vertonen soms ‘surplus killing’: hun jachtinstinct wordt extreem geprikkeld als ze meerdere paniekerige prooien tegelijk treffen.
Toch schade?
Heb je schade door vossen? Dan kom je misschien in aanmerking voor een schadevergoeding. Meer info hierover vind je op de website van het Agentschap Natuur en Bos.
Steenmarters zijn beschermde diersoorten, je mag ze niet verdelgen en zelfs niet verplaatsen. Dit zijn enkele acties die je wel zelf kan ondernemen:
- Huis: Steenmarters hebben nood aan een warme en droge plek voor hun nest of schuilplaats. Daarom zoeken ze vaak rustige plekken op in zolders, schuren of bijgebouwen. Hun aanwezigheid kan soms leiden tot ongemakken zoals geurhinder, lawaaihinder en bijtschade. Er is slechts één oplossing: zorg ervoor dat ze niet binnen geraken en maak alle toegangen groter dan 4 cm dicht.
- Auto: Een steenmarter zet zijn tanden weleens in autokabels of -leidingen. Ook de isolatie van de motorkap wordt soms beschadigd. Probeer je auto in een garage te parkeren. Is dat niet haalbaar, dan kan je eventueel een mechanische of elektrische afscherming voorzien van je motorkap. Ultrasone apparaten blijken niet altijd volledige bescherming te bieden. Enkel een stroomstootsysteem dat werkt volgens het principe van een schrikdraad blijkt in de praktijk het effectiefst.
- Tuin: Steenmarters eten veel muizen en ratten, maar ook vruchten, insecten, spinnen, en (keuken)afval. Ze zijn dol op (kippen)eieren en durven uitzonderlijk ook een duif, kip, eend, cavia of dwergkonijn roven. Bescherm je dieren daarom tegen marters, dan zijn ze meteen ook veilig voor andere mogelijke rovers, zoals vossen. Maak bijvoorbeeld een goed afsluitbaar nachthok voor je kippen of een kippen- of konijnenren met een stevige afsluiting. Katten worden over het algemeen met rust gelaten door marters.
Toch schade?
Heb je schade door steenmarters? Dan kom je misschien in aanmerking voor een schadevergoeding. Meer info hierover vind je op de website van het Agentschap Natuur en Bos.